ሊግናይት ከም ኣገዳሲ ጽኑዕ ነዳድን ኬሚካላዊ ጥረ ነገራትን፡ ብሰንኪ ፍሉይ ኬሚካላዊ ውህደቱን ሰፊሕ ናይ ኢንዱስትሪ ኣጠቓቕማኡን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ዕዳጋታት ውሽጢ ዓድን ወጻእን ሰፊሕ ኣቓልቦ ስሒቡ። እዚ ጽሑፍ እዚ ንባህርያት ሊግናይትን ኣብ ጸዓት፡ ኬሚካላውን ካልኦት ዓውድታትን ዘለዎ ናይ ምትግባር ዋጋኡን ብዓይኒ ኬሚካላዊ ውህደት ክትንትን እዩ።
ሊናይት ብትሑት-ሙቐት ደረቕ ምድስካል ከሰል (ኣስታት 600 ዲግሪ -}900 ዲግሪ ) ኣብ ትሕቲ ኣየር ዘይእቱ ኩነታት ዝረኽቦ ጽኑዕ ፍርያት እዩ። ኬሚካላዊ ውህደቱ ምስቲ ጥረ ከሰልን ደረቕ ምድኻም ኩነታትን ብቐረባ ዝተኣሳሰር እዩ። እቶም ቀንዲ ኣካላት ሊግናይት ጽኑዕ ካርቦን፣ ተለዋዋጢ ንጥረ ነገር፣ ሓሙኽሽትን ርስሓትን ዘጠቓልሉ ኮይኖም ካብዚኦም ቐዋሚ ካርቦን ንዝለዓለ ደረጃ ዝሕዝ ኮይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መንጎ 70%-85%፣ ካብ ተራ ከሰል ኣዝዩ ዝለዓለ እዩ። እቲ ልዑል ጽኑዕ ትሕዝቶ ካርቦን ንሊግናይት ዝለዓለ ካሎሪ ዋጋ ይህቦ፣ ብሓፈሻ ኣብ መንጎ 5500-7000 ኪሎ ካሎሪ/ኪግ፣ ብሉጽ መተካእታ ነዳዲ ይገብሮ።
እቲ ዘይርጉእ ትሕዝቶ ካልእ ትርጉም ዘለዎ ባህሪ ሊግናይት ኮይኑ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መንጎ 8%-15% ኮይኑ፡ ካብቲ ተራ ከሰል (20%-40%) ብኣግባቡ ዝወሓደ እዩ። እዚ ባህሪ ንሊግናይት ኣብ ዝነድድሉ እዋን ትሑት ትኪ ልቀት ከም ዘለዎን ንከባቢ ዝያዳ ዝምችእን ይገብሮ። ብተወሳኺ፡ ትሕዝቶ ሓሙኽሽቲ ሊግናይት ከከም ጥረ ነገራትን መስርሕን ይፈላለ፡ ብሓፈሻ 6%-12%፡ ትሕዝቶ ሓሙኽሽቲ ድማ ገለ ልዑል ጽሬት ዘለዎ ሊግናይት ትሕቲ 8% ክቆጻጸር ይኽእል። ትሑት ትሕዝቶ ሓሙኽሽቲ ኣብ ሜታሉርጂ፣ ኬሚካላዊ ኢንዱስትሪን ካልኦት ዓውድታትን ንብቕዓት ኣጠቓቕማኡ ንምምሕያሽ ይሕግዝ።
ትሕዝቶ ሳልፈር ናይ ሊግናይት ብሓፈሻ ትሑት ምዃኑ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መንጎ 0.3%-0.8%፣ እዚ ድማ ካብ ልዑል ሳልፈር ዘለዎ ከሰል ኣዝዩ ዝሓሸ እዩ። እዚ ባህሪ እዚ ንኢንዱስትርያዊ መስርሓት ከም ፍንጀራ እቶን መርፍእን ምፍራይ ሓጺንን ምቹእ ነዳዲ ይገብሮ፣ ሳልፈር ዳይኦክሳይድ ልቀት ሳልፈር ዳይኦክሳይድ ብኣድማዒ መንገዲ ከጉድሎ ይኽእል። ኣብ ተመሳሳሊ እዋን፡ ሊግናይት ብሃይድሮጅን (ኣስታት 4%-6%)ን ዝተፈላለዩ ኣሰር ባእታታትን ዝሃብተመ ኮይኑ፡ ንኢንዱስትሪ ኬሚካል ከሰል ኣገዳሲ ጥረ ነገራት መሰረት ዝህብ እዩ።
ብደረጃ ኣተገባብራ ሊግናይት ብሰንኪ ትሑት ሓሙኽሽቲ፣ ትሑት ሳልፈርን ልዑል ካሎሪን ዋጋኡን ኣብ ግራት ምፍራይ ካልሲየም ካርባይድ፣ ፌሮኣሎይ ስሜልቲንግን ሲቪላዊ ጽሩይ ነዳዲን ብጠለብ እናዓበየ ቀጺሉ ኣሎ። ምስ ምጥንኻር ፖሊሲታት ሓለዋ ከባቢ፡ ልዑል-ብከላ ባህላዊ ነዳዲ በብቑሩብ ብሊግናይት ይትካእ ኣሎ፡ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ ድማ ኣቓልቦኡ ብዓቢኡ ኣዕብይዎ ኣሎ።
ኬሚካላዊ ውህደት ሊግናይት ድርብ ብልጫታት ምክልኻል ከባብን ልዑል ብቕዓትን የብጽሖ፣ ኣብ ትራንስፎርሜሽን ጸዓትን ሓምላይ ኢንዱስትሪን ድማ ኣገዳሲ ተራ ይጻወት።
